Wyzwania zdrowotne, które nam towarzyszą, są coraz większe. Te indywidualne, jak: rosnąca potrzeba zachowania aktywności, dostęp do nowoczesnych metod leczenia, potrzeby związane z wellbeing i healthy living. Wreszcie te systemowe, jak: postępujące choroby cywilizacyjne, starzejące się społeczeństwo, zwiększająca się długość życia, wyższy wiek emerytalny a tym samym potrzeba wydłużenia aktywności zawodowej… finalnie zaś znalezienie źródeł finansowania. Co roku łamiemy bowiem bariery finansowania medycyny wyznaczając kolejne szczyty, przeznaczając na nie kolejne środki, jako rządy, ubezpieczyciele, pacjenci.
Na to nakłada się oczywiście wszechobecna pandemia koronawirusa, bez której kwestie służby zdrowia i tak wydawały się ogromnym wyzwaniem. Dziś możemy powiedzieć, że właśnie pandemia koronawirusa zmienia obraz świata, w którym żyjemy, na nowo kształtując prawie każdy aspekt naszego życia.
Dlaczego nie będzie taniej?
Szacuje się, że pandemia będzie kosztowała światową gospodarkę pomiędzy 8,1 a 15,8 trylionów $. Koszty opieki medycznej z roku na rok są coraz wyższe. Pandemia przyspieszy dynamikę tych procesów. Intensywna opieka i dodatkowe procedury bezpieczeństwa zwiększają nie tylko obciążenie pracowników i zapotrzebowanie na nich, ale i koszty samych procedur medycznych. Ponadto dynamiczny rozwój e-usług zwiększa potrzeby inwestycyjne operatorów medycznych, którzy zmuszeni są dostosować swoje systemy do kilkukrotnie zwiększonego ruchu w tym obszarze.
Czego więc oczekiwać? Mniejszej ilości gotówki w systemie spowodowanej przez powszechny spadek PKB, rezygnacji części firm dotkniętych kryzysem z benefitów pozapłacowych. W długim terminie dalszego zmniejszenia dostępności do usług specjalistycznych. Zwłaszcza wobec zapotrzebowania na lekarzy w publicznym systemie ochrony zdrowia a tym samym tworzenia mechanizmów ograniczających pracę personelu na rzecz sektora prywatnego. W efekcie zaś podwyżek prywatnych ubezpieczeń przy równoległej próbie ograniczania zakresów świadczeń ich objętym.
Czego oczekiwać od partnerów w obszarze opieki medycznej
Pakiety medyczne były jednymi z pierwszych benefitów, również tymi, które były przez lata w czołówce świadczeń najbardziej oczekiwanych przez pracowników. Nie zmieniły tego wysiłki działów personalnych, które w długo utrzymującym się rynku pracownika, w trosce o pozyskanie jak najlepszych kandydatów, sięgały po coraz bardziej wysublimowane rozwiązania już nie tylko mające na celu poprawę jakości, bardziej jednak komfortu życia pracowników.
W nowej pandemicznej rzeczywistości pakiety medyczne umocniły swoją pozycję i wyprzedziły na liście najbardziej pożądanych świadczeń karty sportowe Wg raportu płacowego Hays Poland 2020, 65% pracowników zainteresowanych jest opieką medyczną w rozszerzonym zakresie, równocześnie wskazuje, iż 74% pracodawców oferuje pracownikom podstawowy pakiet opieki.
Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy wskazuje w raporcie pt. „Zarządzanie zdrowiem personelu”, że 52% polskich firm dofinansowuje pracownikom stały dostęp do prywatnych usług medycznych, w postaci abonamentów medycznych.
Czy zatem pakiety są fundamentem świadczeń pozapłacowych? Czy są nienaruszalne? Czy wreszcie odpowiadają na dzisiejsze potrzeby pracowników?
Kondycja psychiczna pod lupą
Pandemia koronawirusa, a może bardziej praca zdalna, która na długie miesiące zostaje jej konsekwencją, uwidoczniła wyzwania związane z kondycją mentalną pracowników.
Co trzeci polski pracownik czuje się wypalony zawodowo, jednocześnie 43% z nich uważa, że praca zdalna może być właśnie remedium na nie ( wg raportu ARC Rynek i Opinia). Choć praca zdalna wydaje się zwiększać poczucie bezpieczeństwa, a tym samym poziom stresu pracownika, wyniki badań nie wydają się już takie jednoznaczne i podział pomiędzy pracowników odczuwających mniejszy, większy i niezmienny poziom stresu jest niemal równy.
Dziś niespełna 8 mln Polaków cierpi na różnego rodzaju problemy psychiczne, w ciągu ostatnich 10 lat liczba chorych wzrosła o 30 %.
Jak wynika z badań Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego w Warszawie, koszty jakie z tytułu depresji ponosi budżet państwa to ponad 3,5 mld złotych każdego roku. Do kosztów leczenia dodać należy ogromne straty finansowe po stronie firm i instytucji. Składa się na nie prawie 5,4 mln dni absencji chorobowych z powodu epizodu depresyjnego lub nawracających zaburzeń depresyjnych. Dodatkowo Europejska Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy wskazuje, na obniżoną wydajność pracowników cierpiących na depresję, co wpływa statystycznie na ponad 5 godzin mniej pracy w tygodniu w porównaniu do pracowników zdrowych.
Blisko 45% pracowników oczekuje od pracodawców wsparcia w zakresie profilaktyki zdrowia psychicznego- wynika z badań Grupy BUPA cytowanych przez Well.hr. Ponadto COVID przyczynia się znacznego wzrostu występowania u pracowników zaburzeń na tle lękowym i depresyjnym.
Stres, napięcie, wyzwania kwarantanny, konieczność zachowania dystansu społecznego, niepewność przyszłości, to istotne czynniki kształtujące stan naszego zdrowia psychicznego. Aż 78% pracowników na świecie wskazuje, że ich kondycja psychiczna w związku ze stresem i napięciem spowodowanym pandemią uległa pogorszeniu. Widmo kryzysu ekonomicznego, zwiększające się bezrobocie, potęgują jedynie te zagrożenia. Dodatkowymi czynnikami dla osób pracujących jest zachowanie bezpieczeństwa w pracy. Wyzwania w tym obszarze stoją nie tylko przed pracodawcami, którzy muszą borykać się nie tylko z koniecznością zapewniania pracownikom właściwej ochrony, ale choćby utrzymania motywacji zespołów pracujących zdalnie, Wsparcia pracowników w opiece nad dziećmi czy też zapewnienia właściwej opieki psychologicznej. Systemy opieki medycznej muszą zaś wytworzyć efektywne rozwiązania i zwiększyć dostępność do narzędzi.
Z raportu „Przyszłość wellbeingu i benefitów pracowniczych – nowe porządki” wynika, że ponad 72% badanych jest zdania, iż firma powinna zapewnić pracownikom wsparcie w postaci benefitów związanych z kondycją psychiczną. Przed pandemią zapewniało je 3%, w pandemii zaś niespełna 7%.
W obliczu powyższych danych wydaje się, że ten obszar wymaga wiele uwagi od zespołów HR, które przy wsparciu partnerów medycznych powinny w perspektywie wdrożyć skoordynowane programy oraz odpowiednie pakiety usług zapewaniające wsparcie najbardziej narażonym pracownikom.
e-Zdrowie
Zdalne wizyty i teleporady istniały w systemie już wcześniej. Elektroniczne karty medyczne pacjentów również, tak jak metody zdalnej diagnostyki oraz systemy zdalnej rehabilitacji. Znaczna część dostawców prywatnych usług wdrożyła aplikacje mobilne do lepszej i bardziej efektywnej obsługi pacjentów. Kwarantanna, konieczność utrzymania dystansu społecznego, a także postępujące braki personelu medycznego są jednak katalizatorem zmian w obszarze e-health. Wg Centrum Badawczo-Rozwojowego Biostat aż 72% Polaków uważa zdalną pomoc w formie telemedycyny za najbezpieczniejszą formę kontaktu z lekarzem. Obserwujemy lawinowy wzrost teleporad oraz e-wizyt- jeden z dostawców usług wskazuje wzrost tego typu konsultacji medycznych na poziomie 214% w ujęciu rocznym. Dziś ponad 60% konsultacji w jednej z wiodących grup w Polsce odbywa się w formie usług telemedycznych. W dobie epidemii, gdy pracownicy pracują zdalnie, a dostęp do specjalistów jest utrudniony lub niebezpieczny, należy oczekiwać dalszego dynamicznego wzrostu tego typu usług. Pojawiające się nowe świadczenia z obszaru zdalnej opieki i rehabilitacji będą silnym impulsem do rozwoju telemedycyny. Ponadto firmy spoglądają w stronę urządzeń komplementarnych będących naturalnym uzupełnieniem konsultacji lekarskich. Mam tu na myśli urządzenia i aplikacje do zdalnej diagnostyki i monitorowania stanu zdrowia.
Wsparcie pracowników
Działy personalne we współpracy z partnerami zewnętrznymi mają dość szerokie możliwości działania w obszarze wsparcia pracownika.
Poczynając od bazy wiedzy obejmującej przydatne informacje w zakresie jak zadbać o własne zdrowie i dobre samopoczucie podczas pracy, jak zaadaptować się do zmian czy też wdrożyć techniki redukcji stresu. Poprzez wszelkie rozwiązania online jak warsztaty, webinaria, szkolenia, z zakresu choćby zdrowego odżywiania, mobilizacji kręgosłupa czy też indywidualnych sesji wsparcia psychologicznego, Skończywszy na interwencjach kryzysowych psychiatrycznych w nagłych wypadkach.
W tak dynamicznym otoczeniu niezwykle istotna wydaje się również bieżąca komunikacja, w tym sprawne diagnozowanie potrzeb i sprawna ocena wprowadzanych dla pracowników rozwiązań. Ankiety potrzeb pracowniczych, ocena narzędzi, którymi dysponują dostawcy usług medycznych czy też proste badania satysfakcji oraz poglądów na wprowadzane rozwiązania mogą często dać szybką odpowiedź i wytyczyć nowe kierunki działań.
Sytuacja istotnej zmiany w podejściu pracodawców do obszaru benefitów, do których niewątpliwie należą pakiety medyczne. Zwiększona potrzeba efektywnego alokowania kosztów w tym obszarze kreślona przez dział finansowy, jest jednocześnie szansą dla dostawców usług i zarazem partnerów w tym obszarze. Działy personalne, przed którymi zarządy stawiać będą konkretne wymagania, oczekiwać będą elastycznego i szybkiego działania, nakierowania na realne rozwiązanie potrzeb pracowników, a także wskazanie oraz wsparcie we wdrożeniu konkretnych rozwiązań. Wprowadzane rozwiązania w obrębie pakietów medycznych muszą bowiem odpowiadać na realne potrzeby użytkowników.
Wydaje się jednak, że pakiet medyczny jest tylko jednym z elementów, jakich działy personalne powinny oczekiwać od partnerów w tym obszarze. Taka współpraca, zwłaszcza w obecnej rzeczywistości może i powinna mieć znacznie szerszy zakres.
Dostawcy usług medycznych mogą bowiem udzielić wsparcia w poprawie bezpieczeństwa funkcjonowanie firm w dobie pandemii. Za kluczową należy uznać pomoc w opracowaniu instrukcji bezpieczeństwa epidemiologicznego, doradztwa co do rodzaju, zakresu i umiejscowienia środków ochrony, jak i zasad korzystania z powierzchni wspólnych. Ponadto dzięki zasobom i know-how partnerów medycznych możliwe będzie efektywne zaplanowanie i wdrożenie operacji bezpiecznego powrotu do biura.
Bezpieczna praca, nie tylko w biurze
Szczególnie w zakładach produkcyjnych, gdzie praca zdalna nie jest możliwa, zwłaszcza w obecnej sytuacji lawinowego wzrostu zachorowań, dostawcy usług medycznych na zlecenie pracodawcy, zaangażowani mogą zostać do przeprowadzenia badań na obecność koronawirusa dla pracowników a nawet ich rodzin. Finalnie testy pomogą top managementowi zarządzać ryzykiem oraz bezpieczeństwem pracowników, a także w podjęciu świadomej decyzji związanej z wprowadzeniem rozwiązań pozwalających na zachowanie ciągłości pracy, w efekcie zaś minimalizację kosztów.
Ponadto systematycznie upowszechniają się mobilne gabinety lekarskie zlokalizowane w siedzibie pracodawców. Jak wspominałem jedną ze zdobyczy pandemii są e-rozwiązania. Właśnie taki pakiet możliwości wykorzystują. Gabinet jest dostępny w godzinach funkcjonowania biura i pozwala efektywnie oraz bezpiecznie zadbać o zdrowie w miejscu pracy, przeprowadzić telekonsultację, e-wizytę a także uzyskać receptę, bądź skierowanie na dalsze badania.
Zakres pakietów medycznych, podobnie jak omawianych wcześniej pozostałych świadczeń pozapłacowych nie będzie poddawany tak radykalnym zmianom, niemniej jednak wobec również wspominanych wcześniej wyzwań w zakresie utrzymania motywacji pracowników, pojawią się z pewnością potrzeby zorganizowania dodatkowego wsparcia w obszarze psychologii i psychiatrii jak webinary, konsultacje z specjalistami, czy też warsztaty online.
Profilaktyka i obniżenie kosztów
Pogoń za efektywnością, obniżaniem kosztów w długiej perspektywie przynieść może również pozytywne rozwiązania dla pracowników-pacjentów. W myśl zasady: „Lepiej zapobiegać niż leczyć” prowadził będzie bowiem do edukacji, upowszechnienia profilaktyki oraz długoterminowego spojrzenia na kapitał jakim jest zdrowie. Dziś pracodawcy często realizują już programy szczepień ochronnych, przeglądów zdrowia, profilaktyki nowotworowej Jestem jednak przekonany, że to dopiero początek tego co czeka nas w nadchodzących latach.
Personalizacja opieki poprzez wprowadzenie dedykowanych rozwiązań zależnych od grup ryzyka- dla palaczy, osób otyłych, cierpiących na choroby cywilizacyjne. Pamiętajmy, iż na końcu pośrednio koszty ponosi pracodawca, choćby poprzez zmniejszoną efektywność pracy, obniżony poziom motywacji, wyższy poziom absencji chorobowych. Ocena stylu życia pracowników, opracowanie indywidualnych planów aktywności, dzięki digitalizacji i urządzeniom wearables, aktywne wsparcie pracowników w osiąganiu celów zdrowotnych, jak również realne nagrody za ich osiągniecie, w długiej perspektywie zmienią obraz pakietów medycznych
Wydaje się, że słowami kluczami do efektywnego funkcjonowania w dobie pandemii będą: zrozumienie, elastyczność, współpraca. Dotyczy to oczywiście pracowników, pracodawców oraz partnerów biznesowych. Działy personalne powinny uważnie wsłuchiwać się z głos pracowników, by efektywnie z uwzględnieniem ich potrzeb oraz możliwości pracodawcy wypracować z partnerami biznesowymi właściwe rozwiązania. Pracownicy zaś aktywnie komunikować swoje potrzeby, wykazać się zrozumieniem oraz elastycznością w tej trudnej dla wszystkich sytuacji. Dostawcy usług zaś, wspierać pracodawcę w wypracowaniu efektywnych i realnie funkcjonujących rozwiązań, bo przynosząc wartość dodaną pracownikom i świadomość dobrze wydanych środków, pracodawcom, są w stanie utrzymać klientów, dla których usługi z tego obszaru najłatwiej zamienić na realne i twarde oszczędności.
